เครื่องหมายการค้าคืออะไร และทำไมต้องจด?
เครื่องหมายการค้า (Trademark) ตาม พ.ร.บ. เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 หมายถึง ตัวอักษร ภาพ รูปสี เสียง หรือกลิ่น ที่ใช้แยกแยะสินค้า/บริการของผู้ประกอบการรายหนึ่งจากรายอื่น
ประเทศไทยใช้หลัก First-to-File — ใครจดทะเบียนก่อนได้สิทธิ์ก่อน ไม่ใช่ใครใช้ก่อน หลายแบรนด์ดังต้องเสียเงินซื้อชื่อตัวเองคืนจากคนที่จดดักไว้ (Trademark Squatting) มูลค่าหลายล้านบาท
45 หมวด Nice Classification — เลือกให้ถูก
ไทยใช้ Nice Classification (ฉบับล่าสุด NCL 12-2025) แบ่งเป็น 45 หมวด — หมวด 1–34 สินค้า · หมวด 35–45 บริการ ตัวอย่างหมวดยอดนิยม:
- หมวด 25: เสื้อผ้า รองเท้า หมวก (แฟชั่น)
- หมวด 35: โฆษณา การตลาด ค้าปลีก ค้าส่ง
- หมวด 41: การศึกษา การฝึกอบรม บันเทิง
- หมวด 42: เทคโนโลยี · พัฒนาซอฟต์แวร์ SaaS · R&D
- หมวด 43: ร้านอาหาร โรงแรม คาเฟ่
- หมวด 44: บริการแพทย์ ความงาม สปา
ขั้นตอนการจดทะเบียน
- (1) ตรวจสอบความเหมือน/คล้าย (Trademark Search) — ฟรีที่ NYC
- (2) ยื่นคำขอที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา (DIP) ออนไลน์
- (3) ตรวจสอบเบื้องต้นโดย DIP — 6–9 เดือน
- (4) ประกาศโฆษณา 60 วันให้ผู้คัดค้านยื่นได้
- (5) ออกหนังสือสำคัญรับจดทะเบียน — ใช้เครื่องหมาย ® ได้
Madrid Protocol — จดทั่วโลกในใบเดียว
ไทยเข้าร่วม Madrid Protocol ตั้งแต่ปี 2017 — เจ้าของเครื่องหมายไทยสามารถยื่นขอความคุ้มครองในประเทศสมาชิกอีก 130 ประเทศผ่าน WIPO ในเอกสารชุดเดียว ค่าธรรมเนียมพื้นฐาน CHF 653 + ค่ารายประเทศ
ข้อดี: ประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายเทียบกับการจ้างทนายในแต่ละประเทศ · ข้อเสีย: หากเครื่องหมายฐาน (ไทย) ถูกเพิกถอนภายใน 5 ปี การคุ้มครองในประเทศอื่นจะหายไปด้วย (Central Attack)