คำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาล — เอกสารและลำดับขั้นตอน
ธนาคาร สำนักงานที่ดิน และนายทะเบียนหุ้นในไทยขอคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกก่อนปล่อยทรัพย์ หน้านี้รวมเอกสารที่ศาลต้องการ คุณสมบัติต้องห้ามของผู้จัดการมรดก และจุดที่คำร้องมักติดขัด
เมื่อเจ้ามรดกถึงแก่ความตาย กองมรดกตกทอดแก่ทายาททันทีตามมาตรา 1599 แต่การจะเข้าจัดการทรัพย์แต่ละรายการ เช่น ปิดบัญชีธนาคาร โอนที่ดิน หรือโอนหุ้น ผู้ปฏิบัติงานของสถาบันเหล่านั้นต้องการหลักฐานอำนาจที่ชัดเจน ในทางปฏิบัติจึงต้องยื่นคำร้องต่อศาลขอให้มีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกตามมาตรา 1711 ถึง 1713 ซึ่งเป็นคดีไม่มีข้อพิพาทหากทายาททุกคนให้ความยินยอม
ศาลที่มีอำนาจคือศาลที่เจ้ามรดกมีภูมิลำเนาอยู่ในขณะถึงแก่ความตาย หากเจ้ามรดกมีภูมิลำเนาต่างประเทศ ให้พิจารณาศาลที่ทรัพย์มรดกตั้งอยู่ ผู้ร้องมักเป็นทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือผู้ที่พินัยกรรมระบุไว้ คำร้องต้องบรรยายความสัมพันธ์กับเจ้ามรดก รายการทรัพย์มรดกโดยสังเขป เหตุขัดข้องในการจัดการ และคำขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดก
มาตรา 1718 กำหนดบุคคลที่เป็นผู้จัดการมรดกไม่ได้ ได้แก่ ผู้ซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ บุคคลวิกลจริตหรือบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถ และบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนล้มละลาย จุดนี้ควรตรวจก่อนยื่น เพราะหากผู้ร้องขาดคุณสมบัติศาลจะยกคำร้องและต้องเริ่มใหม่ทั้งกระบวนการ
เอกสารที่มักทำให้คำร้องล่าช้าคือหนังสือให้ความยินยอมของทายาทที่อยู่ต่างประเทศ เพราะต้องลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่กงสุลไทยหรือทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อในประเทศนั้น แล้วผ่านการรับรองตามลำดับก่อนส่งกลับมาไทย ควรเริ่มดำเนินการส่วนนี้พร้อมกับการรวบรวมเอกสารในไทย ไม่ควรรอจนใกล้วันยื่น
เมื่อศาลมีคำสั่งแล้ว ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่ตามมาตรา 1719 ถึง 1733 คือทำบัญชีทรัพย์มรดก จัดการและแบ่งปันทรัพย์ให้ทายาทตามสิทธิ และรายงานเมื่อจัดการเสร็จ ผู้จัดการมรดกไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ การนำทรัพย์มรดกไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวเป็นเหตุให้ทายาทร้องขอถอดถอนและอาจมีความรับผิดตามกฎหมาย
เอกสารที่ต้องเตรียม
- มรณบัตรของเจ้ามรดก
- ทะเบียนบ้านของเจ้ามรดกที่ประทับตราจำหน่ายตาย และทะเบียนบ้านของผู้ร้อง
- บัตรประจำตัวประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้ร้อง
- ทะเบียนสมรส สูติบัตร หรือหลักฐานความสัมพันธ์ระหว่างผู้ร้องกับเจ้ามรดก
- บัญชีเครือญาติที่แสดงทายาทโดยธรรมทุกลำดับตามมาตรา 1629
- หนังสือให้ความยินยอมของทายาทคนอื่น พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวที่รับรองสำเนาถูกต้อง
- เอกสารแสดงทรัพย์มรดก เช่น โฉนดที่ดิน หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด หนังสือรับรองยอดเงินฝาก ทะเบียนผู้ถือหุ้น
- พินัยกรรมฉบับจริง หากมี
ลำดับขั้นตอน
- รวบรวมมรณบัตรและเอกสารทะเบียนราษฎรของเจ้ามรดกและทายาททุกคน
- จัดทำบัญชีเครือญาติและตรวจลำดับทายาทตามมาตรา 1629 และสิทธิของคู่สมรสตามมาตรา 1635
- ขอหนังสือรับรองทรัพย์มรดกจากธนาคาร สำนักงานที่ดิน หรือนายทะเบียนหุ้น
- จัดทำหนังสือยินยอมของทายาท โดยผู้ที่อยู่ต่างประเทศลงนามต่อสถานเอกอัครราชทูตหรือกงสุลไทยและผ่านการรับรองตามลำดับ
- ยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจและเข้าไต่สวนตามวันนัด
- เมื่อมีคำสั่งแล้ว ขอคัดคำสั่งพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดเพื่อใช้ต่อธนาคารและสำนักงานที่ดิน
เช็กลิสต์ก่อนยื่น
- ทะเบียนบ้านของเจ้ามรดกประทับตราจำหน่ายตายแล้ว
- รายชื่อทายาทในบัญชีเครือญาติตรงกับเอกสารทะเบียนราษฎรทุกฉบับ
- ผู้ร้องไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718
- หนังสือยินยอมจากต่างประเทศผ่านการรับรองครบลำดับแล้ว
- เอกสารต่างประเทศทุกฉบับมีคำแปลภาษาไทยที่รับรองแล้ว
- รายการทรัพย์มรดกในคำร้องตรงกับหลักฐานที่แนบ
คำถามที่พบบ่อย
ทายาททุกคนต้องไปศาลด้วยหรือไม่
โดยทั่วไปผู้ร้องเป็นผู้เข้าไต่สวน ส่วนทายาทคนอื่นแสดงเจตนาผ่านหนังสือให้ความยินยอม แต่ศาลอาจเรียกทายาทมาสอบถามเพิ่มเติมได้หากเห็นว่ามีประเด็นต้องชี้แจง
ตั้งผู้จัดการมรดกสองคนพร้อมกันได้ไหม
ได้ ศาลตั้งผู้จัดการมรดกร่วมกันได้ กรณีนี้ควรระบุในคำร้องว่าจะจัดการร่วมกันหรือแยกกัน เพราะธนาคารและสำนักงานที่ดินจะปฏิบัติตามถ้อยคำในคำสั่งศาลอย่างเคร่งครัด
คนต่างชาติเป็นผู้จัดการมรดกในไทยได้หรือไม่
กฎหมายไม่ได้ห้ามคนต่างชาติเป็นผู้จัดการมรดก ข้อพิจารณาคือลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718 และความสะดวกในการดำเนินการจริง เช่น การเดินทางมาไต่สวนและการติดต่อหน่วยงานในไทย
อายุความคดีมรดกมีกำหนดเท่าใด
มาตรา 1754 วางหลักว่าคดีมรดกต้องฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่เมื่อทายาทรู้หรือควรรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก และไม่เกินสิบปีนับแต่เจ้ามรดกถึงแก่ความตาย รายละเอียดต่างกันตามประเภทสิทธิที่เรียกร้อง ควรปรึกษาทนายความก่อนปล่อยเวลาผ่านไป
ใช้เวลานานเท่าไรกว่าศาลจะมีคำสั่ง
ระยะเวลาขึ้นกับคิวนัดของแต่ละศาลและความครบถ้วนของเอกสาร ซึ่งผันแปร เราไม่กำหนดกรอบเวลาแทนศาล แต่ทีมงานจะประเมินกรอบเวลาที่เป็นไปได้จริงให้เมื่อเห็นชุดเอกสารของคุณ
ต้องการให้ทีมตรวจเอกสารก่อนยื่นศาลหรือสำนักงานที่ดิน ติดต่อ LINE @nycli โทร +66-83-249-4999 หรืออีเมล nycli@ilc.ltd เจ้าหน้าที่จะแจ้งขั้นตอน เอกสารที่ยังขาด และกรอบเวลาที่เป็นไปได้จริงตามกรณีของคุณ